Ruimteakoestiek

Ruimteakoestiek is equivalent met "room acoustics" waarmee de Amerikanen en Engelsen de akoestiek binnen een min of meer gesloten ruimte bedoelen. De meest gebruikte term in het Nederlands is "zaalakoestiek", maar in het dagelijkse spraakgebruik wordt daaronder de akoestiek van concert- en theaterzalen verstaan. De huidige site stipt dat soort zalen slechts zijdelings aan. Het gaat veel meer over leslokalen, ruimten in instelling binnen de gezondheidszorg, sportzalen, restaurants, enz. Daarbij kunnen de volumes variëren van 2 m³ tot een voetbalstadion van 300 000 m³.

 

 

De indeling van deze site

Aan de hand van de navigatiestructuur in het linkervenster is te zien dat de site in een aantal delen uiteenvalt.

 

A:    Spreken en horen

Dit deel behandelt (zeer kort) de fysiologie van het spraak- en gehoororgaan. Op een aantal plaatsen wordt het horen door gehoorgestoorden aangestipt. In dit deel staan een paar demonstraties om duidelijk te maken wat er mis kan gaan bij bijvoorbeeld ouderen.

 

B:    Theorie

De theoretische achtergrond valt uiteen in een paar niveaus. De theorie wordt moeilijker naarmate de vertakkingen in de boomstructuur dieper worden. Het bovenste niveau (B. Theorie) is kort en eenvoudig, dus voor een “architect met haast” die toch nog iets van akoestiek wil begrijpen of voor een audioloog die een paar jaar uit het vak is geweest. De vertakkingen in de navigatiestructuur worden later in deze pagina uitgelegd.

 

C:    Absorberende materialen

Dit deel valt uiteen in twee delen C.1 en C.2. Het eerste geeft een niet-uitputtende opsomming van materialen; het tweede gaat over een aantal projecten. Sommige zijn gelukt, anderen zijn mislukt.

In de praktijk is het aantal gelukte projecten vele malen groter dan het aantal mislukte, maar in het bouwkundeonderwijs valt van de probleemgevallen vaak het meeste te leren.

 

D:    Ontwerpregels

Architecten met veel haast kunnen het theoretische deel helemaal overslaan en zich direct richten tot de hoofdstukken over het bouwkundig ontwerp. Aan de hand van een paar ruimtetypen wordt aangegeven hoe de akoestiek in het ontwerp kan worden meegenomen.

De rij met voorbeelden is allerminst uitputtend en er staan meerdere plannen op stapel om de typen aan te vullen. Anderzijds kunnen sommige principes probleemloos van het ene ruimtetype naar het andere worden overgezet.

 

E:  Artikelen

Hier worden enkele artikelen getoond die in de vakpers zijn verschenen en het onderwerp verder uitdiepen. Voorlopig zijn alleen de artikelen opgenomen waar elders in de site expliciet naar wordt verwezen.

 

 

De indeling van deze site aan de hand van een sitemap

De boomstructuur in het linker venster van deze site speelt een allesoverheersende rol. Zoals te zien is zijn er voorlopig [[1]] de volgende blokken:

 

 

 

Ad A:   Spreken en horen. Enige fysiologie van het spraak- en gehoorgaan

Dit gedeelte is weer onderverdeeld in:

 

Vooral het spraakgedeelte is slechts een korte inleiding omdat in andere delen van de site spraak zal worden behandeld vanuit akoestisch oogpunt, dus in termen van luidheid, signaal-ruisverhouding e.d. Dan wordt ook duidelijk waarom bijvoorbeeld leerkrachten stemproblemen kunnen ontwikkelen.

 

Ad B:   Theoretische achtergrond

De theorie wordt moeilijker naarmate de vertakkingen in de boomstructuur dieper worden. Het bovenste niveau (B. Theorie) is zeer kort en eenvoudig.

Een niveau dieper bevindt zich de kennis die een bouwkundestudent zich eigen zou moeten maken via de pagina's B.1 t/m B11. Wiskunde wordt omzeild, waarmee overigens niet wordt gesuggereerd dat de wiskundige kennis van bouwkundestudenten tekort schiet.

 

Een paar takken in de boom vertonen een plusteken, hetgeen betekent dat er nog een niveau onder ligt. Dat is het niveau voor de theoretische fijnproevers. Enige wiskunde wordt daarbij niet geschuwd. De wiskunde is ter toelichting van de desbetreffende onderdelen en ze kunnen vanuit de desbetreffende nodes worden benaderd. Er is echter ook gepoogd om van deze onderwerpen een doorlopend geheel te maken. Ze zijn dan ook genummerd als "Theorie 1"  t/m "Theorie 8" en kunnen achtereenvolgens worden aangeroepen.

 

 

 

Ad C:   Absorberende materialen

Dit deel valt uiteen in twee delen C.1 en C.2. Het eerste geeft een niet-uitputtende opsomming van materialen; het tweede gaat over een aantal (half)-mislukte projecten.

 

Ad D:   Het bouwkundig ontwerp

Bij het bouwen van dit deel is gepoogd om het helemaal zelfstandig te laten staan, al is enige middelbare-schoolkennis natuurlijk nooit weg:

 

De indeling is naar architectonische functie. Dat betekent welhaast automatisch dat veel ruimten worden overgeslagen. De site is ook steeds in ontwikkeling en er zullen zeker nog aanvullingen plaatsvinden.

Anderzijds is een “vertaling” meestal wel mogelijk. Het ontwerp van een café verschilt niet wezenlijk van een restaurant, al kan de eigenaar een volkomen ander akoestisch klimaat (luidruchtig publiek, luide muziek) voor ogen staan.

Telkens worden een paar uitgangspunten gegeven die typisch zijn voor het ontwerp. Daarbij wordt nogal eens uitgegaan van “normen” die zelf zijn geformuleerd. Dat zijn dan streefgetallen waarbij de akoestische kwaliteit bijvoorbeeld “matig”, “redelijk” of “goed” genoemd kan worden. Het behoeft geen betoog dat dat nog wel eens lastig kan zijn. Om die reden waagt de wetgever zich er vaak niet aan, maar het alternatief “niets doen” geeft veel meer onzekerheid.

 

Er is gepoogd om de onderdelen min of meer op zichzelf te laten staan. Daardoor zijn doublures onvermijdelijk Aan de nummering D20, D22, D24 is te zien dat dat niet altijd opgaat. Om het deel over een museum te begrijpen is het waarschijnlijk onvermijdelijk om eerst met deel D.20 te beginnen. Een museum of een bibliotheek is akoestisch niet zo vreselijk verschillend van een restaurant [[2]].